Słownik chorób i przyczyn zgonu łac.-pol.

Z Genepedia
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest zalążek artykułu Słownik chorób i przyczyn zgonu łac.-pol.. Możesz go rozwinąć i uzupełnić lub poddać weryfikacji.
Jeśli uznasz że artykuł jest kompletny zaznacz ten fakt w Dyskusja:Słownik chorób i przyczyn zgonu łac.-pol. o dokumencie.

Słownik chorób i przyczyn zgonu łac.-pol.

Został stworzony do współpracy z szablonami tłumaczenia aktów i dokumentów jako wyciąg ze słowników: Genpolu - Genealoga Podręczny Słowniczek Medyczny czyli "Jak przetłumaczyć zapisy z Liber Mortuorum", Genealodzy.pl, Ornatowski.com, oraz danych pozyskanych z tłumaczonych aktów metrykalnych.

Lista dawnych nazw chorób oparta na wielu źródłach, są też fotki z zapisów metrykalnych.

Do tłumaczenia brakujących nazw można także wykorzystać "Słownik terminów medycznych"

Oznaczenia:

(o) - litera dodawana do wyrazu

(-o) - litera wymieniana w wyrazie

(*) - dodatkowe informacje znajdują się w artykule towarzyszącym


Język łaciński Skrót Język polski
ab ortio – poronienie
abortus – poronienie
ad partum – przy porodzie (kobieta umierała w dniu porodu to prawdopodobnie śmierć była spowodowana krwotokiem popołogowym lub powikłaniem typu rzucawka)
aeger – chory
aegrotus – chory, cierpiący
aeta(ti)s – wiek
agonia – skurcze
agrrippo – grypa lub zapaleni płuc
algesco – śr. bezpłodność; później - zaziębienie
angina pectoris – dusznica bolesna (dławica piersiowa)
antenten pusnaty ??????
antesuscepto * – przed porodem
annosus – stary, sędziwy (w podeszłym wieku)
anus – 1. rz. staruszka, 2. przym. wiekowy
apoplexia * – udar mózgu
Aquis submeria – utopiła się
arrythmia – arytmia, np. serca
arquatus morbus – "żółta choroba" czyli żółtaczka
asthma – astma oskrzelowa lub rozedma płuc
attono – rażony piorunem
avitus – wrodzony lub pochodzący od dziadka
balbus – jąkała
bilateralis – obustronny
cadaver – denat, ciało zmarłego
cancer – rak (czasami z dodatkiem narządu)
caput – głowa (capitis - głowy)
carcinoma ventriculi – Rak żołądka (albo ogólniej trzewi)
cardiacus – sercowy (czy chory na żołądek?)
casus – wypadek, powód
casus bellicus – wypadek wojennny
catarrhus – katar, nieżyt
causarius – inwalida, żołnierz zwolniony od służby wojskowej z powodu urazu na polu bitwy
cholera * – cholera lub żółtaczka
cholerine – może odnosić się do łagodnej formy cholery azjatyckiej, lecz częściej była to nazwa dawana łagodnej biegunce niemowląt
cholericus – żółtaczka (o kolorze skóry)
cerebrum – mózg (cerebri - mózgu)
coelus * – kolka brzuszna
colica miserere – niedrożność jelit (termin „miserere” rozciągano na inne silne stany bólowe brzucha jak kolkę czy przepuklinę)
Colicus Morbus – choroba kolka
colika – zapalenie jelit
combustio – oparzenie
combustion – oparzenia
combustions aqua calida – oparzenie wrzątkiem
combustum – oparzone miejsce (combustura) 
concepta est – ciężarna
conceptus – płód
condoleo – cierpieć
conflagro – spłonąć
conglacio – zamarznąć (określenie rodzaju śmierci)
consumptio(-n)  – suchoty, gruźlica
consenesco – starzeć się
consipio – być przy zdrowych zmysłach
contagio – choroba zakaźna
contagiousus – zaraźliwy
convulsio * – drgawki, atak padaczki
cordis – serce
corpus – ciało (corporis - ciała)
cranium – czaszka, głowa
crapula – pijaństwo
crup – krup (wirusowy nieżyt gardła i nagłośni)
cruditas – niestrawność
cunnus – kobiece narządy płciowe
Debili Partu – trudnego (dosł. słabego) porodu
debilis natus – osłabienie wrodzone ew. uszkodzenie przy urodzeniu (często były podawane jako powody śmierci małych dzieci poniżej 1-2 lat)
debilitas – choroba, słabość czy ułomność, kalectwo ?
debilitas a nativitate – osłabienie
debilitas senilis – słabość starcza
decessus – śmierć
deflorata – pozbawiona dziewictwa
deformationis natorum – wady wrodzone
defungitur – umierać
delirus(a) – obłąkany, szalony (choroba umysłowa)
demens – niepoczytalny czy głupi, szalony (choroba umysłowa)
dentes – zęby
derelictio – upośledzenie
dextra – prawostronny
diaria – biegunka
diphteria – dyfteryt
dolor – ból
dolor capitis – ból głowy
dolor pectoris – ból klatki piersiowej
dolor ventris – ból brzucha
dolor viscerum – ból trzewi (czyli wnętrzności lub narządów wewnętrznych)
dy(-i)ssenteria – biegunka, czerwonka
dysentery * – biegunka, czerwonka
dyspnea * – duszności
ebrietas – pijany/pijaństwo
ecclampsia * – rzucawka 
ecclampsia – czasami nieściśle tłumaczona jako drgawki, to rzucawka połogowa
edentarius – bezzębny
effligo – zabić uderzeniem
elinguis – niemowa
emorior – zaginąć, umrzeć
empicus – choroba płuc
enervis – bezsilny, wyczerpany
epidemia – epidemia
eructo – wymiotować
evito – odebrać życie
ex defecti virium vitalum – zmarły z braku (zaniku) sił życiowych (witalnych)
ex nimio labore – zmarły z nadmiaru pracy
exspiro – umrzeć
exssudativa – wysiękowe
extremum – śmierć
febris (febri) * – gorączka; także febra, malaria, zimnica
febris nervosa – wysoka gorączka, gorączka z konwulsjami
febris hectica – gorączka trawiąca hektyczna
febris callida – gorączka przewrotna 
febris maligna – gorączka złośliwa, spowodowana ciężką, często śmiertelną chorobą
febris nervosa – wysoka gorączka, która może spowodować atak padaczki zwłaszcza u małych dzieci, a u dorosłych zamroczenie lub delirium.
febris puerperia – gorączka połogowa np. powodująca śmierć w kilka dni po porodzie
febris putrida – gorączka cuchnąca (zgorzel, gangrena)
febris stomachi – ostry nieżyt żołądka przy którym często występuje gorączka
fecunda – ciężarna
fetus – płód
fluxus/flusor * – upływ; biegunka
f. sanguineus – biegunka z krwią, czerwonka
f. sanguinis – upływ krwi, wykrwawienie się
Frigore correpta interiit – zamarzła
frigore noctu congelata in campo – od mrozu nocą zamarznięta na polu
Genocidio (genocidium) – ludobójstwo
gibba albo gibbus – garb często tworzący się gdy gruźlica zaatakowała kości kręgosłupa
gravida – ciężarna
guttur – gardło, tchawica
hernia,-ae (h.) /f/ – przepuklina (ogólnie)
hernia abdominalis – przepuklina brzuszna
hernia acquisita – przepuklina nabyta
hernia congenita – przepuklina wrodzona
hernia externa – przepuklina zewnętrzna
hernia femoralis – przepuklina udowa
hernia glutealis – przepuklina pośladkowa
hernia incarcerata – przepuklina uwięźnięta
hernia inguinalis – przepuklina pachwinowa
hernia inguinalis directa (interna, medialis) – przepuklina pachwinowa prosta
hernia inguinalis indirecta (obliqua, externa, lateralis) – przepuklina pachwinowa skośna
hernia interna – przepuklina wewnętrzna
hernia irreponibilis – przepuklina nieodprowadzalna
hernia lineae albae – przepuklina linii białej, nadbrzusza
hernia lumbalis – przepuklina lędźwiowa
hernia obturatoria – przepuklina zasłonowa
hernia paraumbilicalis – przepuklina okołopępkowa
hernia posttraumatica – przepuklina pourazowa
hernia reponibilis (libera) – przepuklina odprowadzana (wolna)
hernia scrotalis – przepuklina mosznowa
hernia strangulata – przepuklina zadzierzgnięta
hernia umbilicalis – przepuklina pępkowa
hernia ventralis (cicatricea) – przepuklina w bliźnie pooperacyjnej
homicidium – morderstwo
hydropisi – wodniak
hydropsis/hydrops * – puchlina wodna
hydrops capitis – wodogłowie
hydrops ventris – wodobrzusze, puchlina brzuszna 
icetricus * – z żółtaczką
ictus * – udar mózgu lub konwulsja; uderzenie
iecur – wątroba
iecuris – przewlekłe lub ostre zapalenia wątroby
ignis – ogień
ignem combustis(a) – oparzony(-a) ogniem
imbecillus – słabość, omdlenie, niemoc
immaturitas – niedojrzałość (niedorozwój?)
impraegnavit – spowodował ciążę (zapłodnił)
impregnata – zaszła w ciążę, ciężarna
improvisa – nieoczekiwana śmierć
in partu – kobieta umierała w dniu porodu, w porodzie, to prawdopodobnie śmierć była spowodowana krwotokiem popołogowym lub powikłaniem typu rzucawka
inanpoplexin – udar mózgu (wylew krwi)
indetermina – powód nieustalony
inedia – głód, post
infectio – zakażenie
infelix – niepłodny
Infelix casus – nieszczęśliwy wypadek
infirmatio – osłabienie, choroba
infirmitas – osłabienie
infirmitate infirmitte – chorobie
infirmitatis infirmittis – choroby
inflam(m)atio – zapalenie
inflammatio cerebri – wirusowe lub bakteryjne zapalenie opon mózgowych lub samego mózgu
inflammatio pectus – zapalenie piersi
inflammatio pulmonari – zapalenie płuc
inflatio – wzdęcie
influenza – grypa
injuria – krzywda, gwałt
insanitas – niezdrowie, choroba
insanus – szalony, umysłowo chory
interfectio – zabójstwo
interficio, ere, feci, fectum – zabijać
interitus – zapalenie/nieżyt jelit
intestinus/intestina – jelito
labes – plamy, wypryski
mania – obłęd, szaleństwo
marasmus – wyniszczenie
marasmus senilis – starczy zanik sił czyli wycieńczenie/osłabienie starcze organizmu
marbo ignatur – choroba nieznanego pochodzenia
massa – guz, narośl
matricida – matkobójca
matricidium – matkobójstwo
meningitis – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
morbus – choroba
morbus comitialis – padaczka, epilepsja
morbi – choroby
mors – śmierć
mors puerpera – śmierć okołoporodowa
morte antesuscepto – zmarłe przed narodzinami
morte in aqua embrio – zmarłe w wodach płodowych
morte subitance ?????
mortus – zmarły= denat
nasciturus – płód poczęty (jeszcze nie narodzony)
naturalia – śmierć naturalna
natus(a) – wrodzony(a, e) 
necis – morderstwo
neoplasma – nowotwór
nescitur – nieznana
ob infirmitatem – z powodu choroby
occisus (occisa) a ... – zabity przez... - tu wpisz dowolną nację, z którą walczyliśmy na przestrzeni wieków
Occisus in nuptiis – Zabity na weselu
oridnaria – śmierć zwyczajna
ordinaria morte ord.m. – zwykłą śmiercią
os, ossis – kość 
osseus – kostny
ossifragium – złamanie kości
ossilia – zgrubienie kości
papula * – pryszcz, wysypka
papulis, papula – wirusowe choroby z wysypką, spotykane u małych dzieci występujące pod nazwą "pytocie" lub "fryzle"
paralysis – paraliż
partum – (po) porodzie
patricida – ojcobójca
pectus – klatka piersiowa
pectus – pierś, klatka piersiowa
pectoris * – piersiowy, o klatce piersiowej
perfrictio – przeziębienie
pestis – zaraza, dżuma
phthisis – suchoty, wyniszczenie (dawna nazwa gruźlicy, choroby płuc)
pituita – flegma, katar górnych dróg oddechowych
pleuritis – zapalenie opłucnej
Pleuritis exsudativa purulenta pleuritis exs. purul. – wysiękowe zapalenie opłucnej
pleuritis purulente pleuritis purul. – ropne zapalenie opłucnej
Pleuritis exsudativa purulenta verisimiliter pleuritis exs. purul. ver. – ropne wysiękowe zapalenie opłucnej trzewnej
proflurium – biegunka, rozwolnienie
postpartum * – połogowy, popołogowy
pox – ospa
probabiliter prob. – zapewne, przypuszczalnie, prawdopodobnie ( w dokumentacji medycznej)
puerperium * – połóg
pulmo, pulmonis – płuco, płuca (pulmonari - płuc)
pulmoni – płucny
pustillae – krosty
pustula – bąbel, pryszcz, krosty
renum, renes – nerka, nerki
reni – nerkowy
rheumatismus – reumatyzm 
rubeola – odra
rubella – różyczka
sanguis – krew
sanguinis – o krwi
sanus – zdrowie
sanctus/a – zdrowy/a
scarlatina – szkarlatyna
scorbutus – szkorbut
scrofula – gruźlica szyjnych węzłów chłonnych
scrofula * – ropień gruczołów na szyi
senilis * – starczy; dementia senilis - otępienie starcze 
senium * – uwiąd lub niemoc starcza; niemoc 
sicae – skrytobójstwo
siccus – suchy; przen. trzeźwy
sinistra – lewostronny
sinus – piersi, łono
spasmus – kurcze
stomachus – żołądek
stomachi – żołądka
stranguria – "smierdzący mocz", prawdopodobnie zapalenie pęcherza
struma – wole
struma nodosa cum lymphoplasia focali – wole guzowate tarczycy z miejscowym powiększeniem węzłów chłonnych
subita – nagła śmierć
subitus – ból (nagły) to raczej wylew lub zator
submersus aquii – utonięcia
suicidium – samobójstwo
surditas – głuchy czy głuchota ?
suspicio, - onis susp. – podejrzenie (w dokumentacji medycznej)
suspendium – powieszenie się
tabes – suchoty, wycieńczenie
tetanus * – tężec, szczękościsk
thussis – koklusz
tremor – drżenie, drgawki
trucidatio – zabijanie, mordowanie
trucidatio homicidio – wypadki, morderstwa
tuber – narośl, guz
tuberculosis tuberc – gruźlica
tumor * – narośl, guz
tussis – kaszel
typhus * (tufsi) – tyfus, dur brzuszny
ulcus – wrzód
ulcerosus – owrzodziały
uterus – macica, łono; także: ciąża
variola/v. maior – ospa prawdziwa
varicella – ospa wietrzna
vena – żyła
venetatus/a – otruty/a
venter – brzuch, żołądek (ventri - brzucha)
ventri – brzucha
vermis – robak
vesica – pęcherz moczowy
vetustas – sędziwy wiek, starość
violationis – zgwałcenie
vitam cessit – przestał żyć
visceralis verli – trzewna
viscere – trzewia czyli narządy wewnętrzne jak serce wątroba, nerki, żołądek itp.
vivens – żyjący
vomica – wrzód, ropień
vomitus * (vomitu) – wymioty
vulnus – ranny / ranna
vulnieris – ranna